9/11: Twee torens steken de wereld in brand (2024)

Dianne DeFontes is de eerste die op 11 september 2001 op het werk is. Om 8.30 uur komt ze het advocatenkantoor Drinker Biddle & Reath binnen, sluit de deur achter zich en trekt haar naaldhakken aan. Door de kleine raampjes van de noordtoren van het World Trade Center kijkt ze naar de felblauwe lucht.

Het uitzicht over Manhattan vanaf de 89e verdieping is schitterend. DeFontes kijkt uit op het Em­pire State Building en de andere wolkenkrabbers van Midtown.

De 51-jarige receptioniste neemt een slok koffie op ruim 300 meter boven de straten van New York. Terwijl de telefoons beginnen te rinkelen, eet ze haar yoghurt en neemt ze berichten voor de advocaten aan.

Het volgende kwartier komen collega’s binnendruppelen, en om kwart voor negen is het kantoor al aardig volgelopen. Sommigen halen koffie, terwijl anderen al achter hun scherm zitten.

‘Doorlopen. Doorlopen. Niet naar boven kijken.’ Politieagenten tegen mensen die uit de torens komen.

De dag is begonnen zoals alle andere. Ruim 14.000 mensen gaan aan de slag, maar dat is nog geen derde van de bijna 50.000 mensen die in de tweelingtorens werken. Er zitten veel hoofdkantoren in het 28 jaar geleden gebouwde icoon van New York, van welzijnsorganisaties tot multinationale banken.

Op de bovenste verdiepingen van de noordtoren werken naast economen en advocaten ook veel kunstenaars. Zij mogen gratis een aantal etages van het gebouw gebruiken. Het World Trade Center is dus niet alleen het financiële hart van New York, maar ook een kunstenaarsbroedplaats.

In de top van de toren arriveren de obers en andere medewerkers van het restaurant Windows on the World. Hier is het uitzicht nog grandiozer, en de staf is bezig ontbijt te maken, waar veel mensen op af komen. Er is weer een werkdag in het World Trade Center begonnen.

NOORDELIJKE TOREN

Kantoormedewerkers zijn op slag dood

11 september 2001 - 8.46 uur: De New Yorkers zien onthutst hoe een passagiersvliegtuig op geringe hoogte boven Manhattan komt en op Downtown afstevent.

De architect van het World Trade Center had last van hoogtevrees. Daarom zijn de ramen van de gigantische noordtoren smal en klein gehouden. Het idee is dat iemand dan altijd steun kan zoeken bij een muur, wat de angst vermindert.

Zo komt het dat het uitzicht naar boven beperkt is, en de medewerkers staan dan ook niet, zoals duizenden andere New Yorkers op straat, met verbijstering op hun gezicht te kijken naar de helderblauwe lucht en wat er zich boven Manhattan afspeelt.

Van ver boven Manhattan en de rivier de Hudson zien de burgers een passagiersvliegtuig naderen, dat eerst over Central Park scheert en dan langs het Empire State Building. Die aanblik is heel ongebruikelijk, om niet te zeggen verontrustend.

Uit veiligheidsoverwegingen – voor de vliegtuigen zelf en de gebouwen – mogen toestellen niet over Manhattan vliegen. De verontrusting van de New Yorkers slaat in een paar seconden om in verbijstering als het tot hen doordringt dat er een ramp te gebeuren staat.

Ogenschijnlijk zonder een poging te doen het World Trade Center te ontwijken, vliegt het toestel regelrecht op de noordelijke toren af. De enorme machine met passagiers, bemanning en honderden tonnen kerosine boort zich op de 93e verdieping met zijn onderste vleugel in het staal, metaal en beton van het gebouw. De rechtervleugel rijt het gebouw op de 98e etage open.

Voor honderden mensen komt de dood in een oorverdovend ogenblik. Al snel zal blijken dat ze er wellicht nog genadig vanaf zijn gekomen.

9/11: Twee torens steken de wereld in brand (1)

De botsing is zo hevig en de krachten zijn zo enorm dat lichaamsdelen van een man die bij het financiële bedrijf Marsh & McLennan werkt, weggeslingerd worden en vijf blokken verderop terechtkomen, terwijl het landingsgestel van het vliegtuig helemaal door het gebouw heen gaat en boven de straten verder vliegt.

Het stort neer in de nabijgelegen Church Street. Maar een landingsgestel en een man een paar honderd meter door de lucht slingeren verbleekt helaas bij het effect van de botsing op het gebouw. American Airlines vlucht 11 heeft – nadat hij in nog geen twee minuten de 21 kilometer van de noordelijke naar de zuidelijke punt van Manhattan heeft afgelegd – het World Trade Center getroffen met meer dan 700 km/h.

Als het toestel met de 92 inzittenden op de toren knalt, wordt het in een fractie van een seconde afgeremd, waardoor grote delen verpulveren.

De energiestoot schiet in golven door het stalen skelet van de noordelijke toren, plant zich voort door de rotsbodem onder Manhattan en rolt naar de Atlantische Oceaan en Hudson River.

De trillingen zijn 12 seconden lang, tot 35 kilometer ver, te meten met seismografen van het observatorium van de Columbia University.

In de toren hebben mensen echter geen seismograaf nodig om zich te realiseren wat de schade is. De tonnen kerosine exploderen en vlammen verteren de liftschachten naar de lobby, terwijl er een onbeheersbare brand uitbreekt op de bovenste verdiepingen van de toren.

VIDEO: Noordelijke toren wordt geraakt

De noordelijke toren werd als eerste door een gekaapt vliegtuig geraakt bij de terreuraanslag van 11 september 2001.

Brandbeveiliging werkt niet

11 september 2001 - 8.50 uur: Door de botsing staan de liftschachten in brand en zijn de vluchtwegen geblokkeerd. Wie zich boven de 93e verdieping bevindt, komt daar niet meer weg. Er stijgt dikke, zwarte rook op.

Het plafond is ingestort in de gangen van de 88e verdieping van de noordtoren. Waar de drie liften van het gebouw ooit waren, zijn nu gapende gaten te zien, die tot ver in de diepte doorlopen. Zelfs hier, een paar etages onder de plaats waar het vliegtuig het gebouw ramde, staan twee van de drie trappenhuizen in brand.

Uit de kamers en kantoortuinen komen mannen en vrouwen gerend – de meesten hebben net hun kinderen naar school gebracht in een van de voorsteden van New York. Op deze eerste dag na de zomervakantie zat de stemming er op school goed in.

Maar nu staan de ouders in een ruimte waar vlammen aan de muren likken en hun gezichtshuid trekkerig is van de hitte. Op de 88e verdieping is de hitte nog wel uit te houden, maar de verdiepingen boven de inslag zijn gehuld in een dikke, zwarte rook.

Op papier is het World Trade Center gebouwd met rookdichte etages: net zoals schepen waterdichte schotten hebben, waardoor inkomend water niet het hele schip door kan, is het WTC zo gebouwd dat vuur en rook beperkt moeten blijven tot één etage. Maar nu laat het ontwerp het afweten.

De rook en het vuur trekken ongehinderd naar boven, met een dodelijk effect. Vanuit de zuidelijke toren zien de geschokte medewerkers hoe een man zijn brandende overhemd uittrekt en de dood tegemoet springt. Er zijn slechts twee minuten verstreken sinds de aanslag.

9/11: Twee torens steken de wereld in brand (2)

Zo’n 2000 mensen zaten vast in het WTC toen vliegtuigen zich in de verdiepingen onder hen boorden. Het vuur vulde de kantoren met rook, en de slachtoffers braken vaak de ramen om frisse lucht te krijgen en om hulp te roepen.

De ramp vond plaats toen de beurs in New York opende. Bankmedewerkers en beursmakelaars maakten zich op voor de handel toen de explosies elke gedachte aan winst ruw wegnamen.

Het restaurant Windows on the World over twee verdiepingen in de noordelijke toren had de deuren geopend voor de eerste gasten.

En het mediabureau Risk Waters hield op 11 september een vergadering voor medewerkers en internationale samenwerkingspartners.

Vanuit het restaurant Windows on the World mailt de 25-jarige Peter Alderman, die bij Bloomberg werkt, naar zijn familie thuis.

‘Ik ben BANG – er is HEEL VEEL rook,’ luidt de tekst.

Alderman, die naar een vergadering in het restaurant op de bovenste verdieping ging, kan geen kant op. Zelfs hier, op 60 meter boven de plek van de aanslag, is de rook verstikkend.

De eerste 10 minuten na de explosie hebben de politie en brandweer meer dan 3000 telefoontjes gekregen van mensen die vastzitten en vragen wat ze moeten doen of om hulp roepen. De ernst van de ramp is van meet af aan duidelijk.

De noodoproepen van het personeel in Windows on the World worden steeds wanhopiger. Mensen smeken of ze niet naar een gedeelte van de verdieping geleid kunnen worden ‘waar de rook niet zo dik en verstikkend is’. De noodhulpverleners op de grond hebben echter geen idee hoe het vuur zich verspreidt, en al hadden ze dat wel, het had niet veel uitgemaakt.

De wrede waarheid is dat niemand weg kan. Het bericht terug is dan ook als een doekje voor het bloeden: ‘Er komen mensen aan. Niet springen. Hulp is onderweg.’

Gekaapt vliegtuig raakt noordtoren

9/11: Twee torens steken de wereld in brand (3)
9/11: Twee torens steken de wereld in brand (4)
9/11: Twee torens steken de wereld in brand (5)
9/11: Twee torens steken de wereld in brand (6)

Passagiersvliegtuigen werden moordwapens

Zoals altijd zag ook op 11 september het luchtruim boven de VS zwart van de vliegtuigen. In de cabines zaten zakenlui op weg naar een vergadering of hun gezin en vakantiegangers op de terugreis. Velen van hen zouden nooit meer voet op de grond zetten.

Claus Lunau/Historia

Vlucht 11, 7.59 uur

Als eerste van de gedoemde vliegtuigen stijgt American Airlines vlucht 11 op uit Boston.

Claus Lunau/Historia

Vlucht 11, 8.14 uur

Vijf terroristen nemen het toestel over. Volgens een noodoproep worden twee stewardessen gestoken, en een passagier die ingrijpt, wordt gedood.

Claus Lunau/Historia

Vlucht 11, 8.46 uur

Het toestel ramt de noordelijke toren van het World Trade Center met meer dan 700 km/h. Alle inzittenden en honderden mensen in het gebouw zijn op slag dood.

Claus Lunau/Historia

Mensen zitten reddeloos gevangen

11 september 2001 - 8.54 uur: Brandweerlieden melden zich voor wat later de grootste reddingsactie ooit in New York zal blijken te zijn. Zelfs als ze vrij hebben, trekken ze hun pak aan en komen ze naar het WTC. Meer dan 1000 brandweerlieden zijn van de partij.

De reddingswerkers zijn geschokt door wat ze zien. In de lobby van de noordtoren heeft de kerosine zich via de liftschachten verspreid en grote roetvlakken op de muur achtergelaten, honderden meters onder de 87e verdieping. Ramen zijn kapot, marmeren muren zijn gebarsten en verbrande mensen worden uit de hel van het gebouw geholpen.

Zelfs een leek kan zien dat het een onmogelijke opgave is. Het zal uren duren om in volle uitrusting 87 verdiepingen omhoog te lopen, in trappenhuizen vol met mensen. Een snelle, realistische inschatting leert dat de brandweer van New York deze brand onmogelijk meester zal kunnen worden.

De brandweerlieden weten dan nog niet dat het zelfs met brandweerslangen en mensen op alle etages nooit was gelukt. Het vliegtuig heeft de waterleidingen in het gebouw verwoest. Daardoor werkt de sprinklerinstallatie niet en is er geen water voor de brandslangen.

VIDEO: Torens worden dodelijke val

Kijk hoe New York tijdens de aanslag van 11 september 2001 verandert in een oorlogsgebied.

Handdoeken nat maken en voor de deuren leggen tegen de rook zou ook een zinloos advies zijn. Er is helemaal geen water op de bovenste verdiepingen, niet om te drinken, niet om vuur mee te blussen en niet om doeken mee te bevochtigen. De bovenste etages zijn een droge, knetterende fuik.

Jan, ober van Windows on the World, vertelt zijn vrouw per telefoon dat hij zal kijken of de bloemenvazen misschien nog water bevatten. Het zal de laatste keer zijn dat ze zijn stem hoort.

Voor de brandweerlieden wordt het steeds moeilijker om de bange mensen in de met rook gevulde kantoren kalm te houden. Ze kunnen niets uitrichten – met 50 kilo uitrusting de trap op lopen in de verzengende hitte zou uren duren.

Er is geen hulp nabij. En op een wonder durven de brandweerlieden niet te hopen. Toch gaan ze de trap op, met maar één doel voor ogen: als ze de branden niet kunnen blussen, moeten ze maar zo veel mogelijk mensen evacueren.

Geluid van vallende lichamen

Het is nu zo heet en de rook is zo dicht dat veel mensen die op de bovenste etages vastzitten, de dood boven de hoop verkiezen.

Ook op de grond heerst paniek. Mensen schreeuwen, walkietalkies knetteren en sirenes loeien. Het ergste zijn echter de doffe dreunen die klinken vanaf een lager gelegen dak van het gebouw. Ze zijn van mensenlichamen afkomstig.

Zo constant is het geluid – zo veel mensen springen uit de ramen van de bovenste verdiepingen – dat het hoofd van de reddingswerkers, Orio Palmer, naar de omroepinstallatie gaat om de mensen die in de noordelijke toren vastzitten, toe te spreken.

‘Niet springen alstublieft,’ zegt hij in de microfoon – maar vergeefs. Het vliegtuig heeft de omroepinstallatie vernield.

9/11: Twee torens steken de wereld in brand (7)

Rond de noordelijke toren zwermen de politiehelikopters, die als enige overzicht hebben. De bovenste muren van de toren zijn goeddeels weggeslagen, en mensen springen hun dood tegemoet.

In 1980 brak er in Las Vegas brand uit in het MGM Grand-hotel. Er kwamen 87 mensen bij om, maar tijdens een moedige actie van helikopterpersoneel werden er bijna 1000 mensen van het dak van het hotel geëvacueerd.

Maar nu, 21 jaar later, mogen de helikopterpiloten niet landen op het dak van het WTC – niemand heeft inzicht in het gevaar van de branden, en niemand wil het bevel geven. De piloten zijn getuige van een massale zelfmoord.

ZUIDELIJKE TOREN

Zuidelijke toren wordt geramd

11 september 2001 - 9.03 uur: De evacuatie van de noordtoren is volop aan de gang. In de zuidtoren klinkt via de intercom dat het gebouw veilig is. De meeste mensen blijven op kantoor in de veronderstelling dat de noordtoren door pech is getroffen. Maar dat is een vreselijke vergissing.

De telefoon gaat op Stanley Praimnaths kantoor in de zuidelijke toren, net als hij binnenkomt. Als hij de telefoon opneemt, hoort hij een bekende stem. Het is een collega van hem uit Chicago.

‘Alles goed?’ vraagt de vrouw.

‘Ja, alles goed,’ verzekert hij haar.

‘Stan, heb je de televisie aan? Heb je het nieuws gezien, en begrijp je wel wat er gebeurt?’ vraagt zijn collega.

‘Ja,’ stelt hij haar vervolgens nog eens gerust: ‘Met mij gaat het goed.’

Tijdens het telefoongesprek draait hij zijn bureaustoel naar het raam, zodat hij uitkijkt over de haven van New York en het Vrijheidsbeeld. Plezierjachten en veerponten doorklieven rustig het water en trekken een schuimspoor achter zich aan.

Aan de rand van zijn blikveld ziet hij vaag iets aan de horizon opdoemen. Hij kijkt er afwezig naar, maar begint het dan beter te bestuderen. Het ziet eruit als een vliegtuig. En het lijkt rechtstreeks op zijn kantoor af te vliegen, naar zijn raam zelfs. Als Praimnath de letter U op het toestel ziet, begrijpt hij wat er te gebeuren staat.

‘O God,’ brult hij in de telefoon, en hij duikt instinctief onder zijn bureau, terwijl zijn collega in Chicago via de telefoon met hem meeluistert en op tv ziet hoe het vliegtuig zich in het WTC boort.

Om 9.02.59 uur knalt United Airlines vlucht 175 op de zuidtoren met het kantoor waarin Praimnath onder zijn bureau ligt. Een seconde later is het kantoor veranderd in rokend puin. De muren zijn ingestort, de leidingen hangen uit het plafond en de lucht is dik van het stof.

‘De noordelijke toren helt nu over naar het zuidwesten. Hij lijkt te gaan bezwijken aan de zuidwestkant.’ Waarschuwing van politihelikopter

Praimnath ziet dat de ene vleugel zich onder een deur op maar 6 meter van zijn bureau vandaan heeft gewurmd. Het ogenblik daarna stort het plafond van het kantoor in.

Vlak voordat de zelfmoordpiloot zijn dodelijke kist tegen de zuidtoren plant, laat hij het toestel kantelen, zodat vlucht 175 de toren onder een scheve hoek ramt. Waarschijnlijk om zo veel mogelijk etages te treffen, maar de manoeuvre redt juist levens.

Al ploegt het toestel zich door een aantal verdiepingen heen, in een van de muren is nog een nooduitgang vrij. Maar in het trappenhuis wacht de volgende klap: het is weliswaar nog intact, maar het is volgelopen met rook en op een aantal plaatsen zijn de muren ingestort.

Als Praimnath opkijkt en erin slaagt iets te ontwaren in het stof, ziet hij mensen die net nog stonden te praten, dood op de grond liggen. Verbrand of onherkenbaar verminkt.

Maar anderen, zoals Praimnath zelf, zijn wonder boven wonder in leven.

Later beschrijven de overlevenden hoe de toren na de botsing langzaam naar het westen overhelde, in de richting van de Hudson. De helling is zo fors dat mensen tegen de muren moeten leunen en houvast moeten zoeken bij hun bureau om niet te vallen.

De volgende vier minuten staat de 415 meter hoge zuidelijke toren van het World Trade Center vervaarlijk te slingeren, totdat hij op een gegeven moment weer stabiel is.

VIDEO: New York ziet eruit als oorlogsgebied

Kijk hoe New York eruitzag tijdens de terroristische aanslag van 11 september 2001.

Slechts vier mensen ontkomen van de top

11 september 2001 - 9.04 uur: Te midden van chaos, dood en verwoesting weten enkelen tegen alle verwachting in te overleven. Zoals de vicedirecteur van beursmakelaarsbedrijf Euro Brokers.

Richard Fern van het bedrijf Euro Brokers liep vlak voor de aanslag weg van zijn bureau in het oostelijke deel van de toren, waar het vliegtuig iedereen een paar seconden later zou doden. Hij heeft zojuist op de knop gedrukt voor de lift naar de 84e verdieping – maar die is er nog niet. Anders was hij in de liftschacht een wisse dood tegemoet gegaan, want inmiddels is de elektriciteit uitgevallen.

Hij wordt tegen de muur gekwakt, en in het pikkedonker vindt hij bij toeval op de tast de enige intacte vluchtroute in de toren. Op de trap naar beneden komt hij mensen tegen die zich juist naar boven slepen en hem waarschuwen om niet nog verder door de rook naar beneden te gaan.

Fern slaat de waarschuwingen in de wind, zet met brute kracht een ingestort stuk muur overeind dat de weg verspert en loopt door de hitte en rook verder naar beneden. Negen treden naar het volgende platje, dan weer negen treden en nog een platje. Steeds maar rond. In totaal 1512 traptreden.

20 minuten later komt Fern wankelend de deur bij Church Street uit. Richard Fern is een van de slechts vier mensen die levend van de verdiepingen boven de aanslagplek zijn gekomen – door geluk en eigenwijsheid.

‘Attentie! Niemand mag zich naar het dak laten zakken!’ Geen van de helikopters kwam de gevangenen boven in de toren redden

De andere drie overlevenden, onder wie Stanley Praimnath, die onder zijn bureau wegdook, vertellen hetzelfde verhaal. Iedereen die naar boven liep, waarschuwde ze om niet naar beneden te gaan. Alleen door tegen de stroom in te gaan, hebben ze het gered.

Anderen overleven het omdat ze niet klein te krijgen zijn. Een paar seconden voor het eerste vliegtuig de toren raakte, stapten zes mannen in de lift op de 44e verdieping van de noordtoren, onder wie John Phoenix, die koffie, melk en een zoet broodje in de cafetaria op de 43e etage heeft gehaald. En ook de glazenwasser Jan Demczur staat in de lift, met zijn groene emmer en een metalen wisser.

Als de lift bijna boven is, schokt hij ineens hevig heen en weer. De mannen weten niet wat er gebeurd is, maar na een minuut of 10 sijpelt er rook de lift in.

Door het handvat van Demc­zurs lange wisser tussen de liftdeuren te wurmen, krijgen ze die van elkaar – om meteen op een 20 centimeter dikke gispwand te stuiten.

Ze dopen de punt van hun kleding in de melk die John Phoenix heeft meegenomen voor in zijn koffie en houden de stof voor hun gezicht, zodat ze kunnen ademhalen door de rook. Met het metalen handvat van Demczurs wisser beuken ze zich een weg door drie lagen gipswanden en een laag tegels heen, totdat ze zich uit de lift hebben bevrijd.

Voor anderen zit het niet zo mee, en waarschijnlijk zijn veel mensen in de liften gestorven zonder dat ze te weten zijn gekomen waardoor het World Trade Center was getroffen.

Gekaapt vliegtuig botst tegen zuidelijke toren

9/11: Twee torens steken de wereld in brand (8)
9/11: Twee torens steken de wereld in brand (9)
9/11: Twee torens steken de wereld in brand (10)

Vlucht 175, 8.14 uur

Nog een toestel stijgt op uit Boston. Het heeft dezelfde bestemming als American Airlines vlucht 11, maar volgt een zuidelijkere route.

Claus Lunau/Historia & Shutterstock

Vlucht 175, 8.46 uur

Een terrorist bestuurt de kist en de piloten liggen levenloos in de co*ckpit. Passagiers en bemanning worden volgens berichten van mobieltjes met traangas afgeweerd.

Claus Lunau/Historia & Shutterstock

Vlucht 175, 9.03 uur

De zuidtoren wordt geramd door het passagierstoestel, dat op weg naar Manhattan langs het Vrijheidsbeeld is gescheerd.

Claus Lunau/Historia & Shutterstock

Het regent staal

11 september 2001 - 9.08 uur: Helikopters proberen mensen van het dak van de noordtoren te evacueren. Maar de zware rook en hitte maken dat onmogelijk, en het bevel aan de piloten is duidelijk: niemand mag op het dak landen. De piloten zijn getuige van wanhopige taferelen boven in de toren.

Terwijl de mensen op de bovenste etages zich de trap af haasten, gaat de evacuatie op lagere verdiepingen er rustiger aan toe. In twee kronkelrijen schuifelen mensen naar beneden. Als gewonden en ouderen erlangs willen, gedragen door collega’s, vrienden of vreemden, maken ze snel plek en wordt de dubbele rij eventjes één.

De duizenden mensen die het WTC via de lobby weten te verlaten, krijgen op straat een schok te verduren. Ze hadden er nog geen idee van wat er gebeurd is, en nu staan ze op een soort maanvlakte – vol gaten van het vallende staal en cement, en stoffig en verlaten.

9/11: Twee torens steken de wereld in brand (11)

Door de kerosine ontstonden er branden waarbij de temperatuur in de torens alarmerend opliep. Door de hitte raakten de stalen zuilen verzwakt, die zelfs tegen vliegtuigbotsingen bestand waren. Ze gaven mee, en door de veranderde gewichtbelasting zakten de torens in elkaar.

Overal liggen verbrande lichamen. Schoenen. Vliegtuigrestanten. Bagage. Flarden kleding. Een bebloede ruit. Het zijn tastbare overblijfselen van de mensen van de bovenste verdiepingen. Politieagenten op straat lezen aan de gezichten van de evacués de paniek af.

‘Doorlopen. Doorlopen,’ bevelen ze. ‘Niet naar boven kijken.’ Zo willen ze de evacuatie op gang houden en mensen behoeden voor de ergste aanblik. Rondom de overlevenden regent het onderdelen van staal, zo groot als koelkasten, die om de haverklap neerdreunen. Zelfs op de grond is niemand echt veilig.

Brandweerlieden loodsen slachtoffers dwars door deze hel naar het plein nabij Church Street. Veel van de mensen die zijn ontkomen, schuilen bij de poorten van de kerk die zich daar bevindt, waar een predikant ze in veiligheid brengt.

Nooduitgang zit op slot

11 september 2001 - 9.42 uur: Terwijl duizenden mensen via de trap ontkomen, is evacuatie vanuit de lucht vrijwel onmogelijk. Op bijna een halve kilometer boven straatniveau zien de piloten dat er dringend moet worden ingegrepen. Beide torens staan nu in brand.

Na een lange tocht door rook en stof heeft een groep van intussen bijna 200 mensen via de vele trappen de 105e verdieping van de zuidelijke toren bereikt. Ze willen het dak op, maar stuiten op een afgesloten nooduitgang. Wanhopig proberen ze met hun gewicht de deur te forceren, maar hun pogingen zijn tevergeefs.

Vanaf de trap bellen ze met hulpdiensten, familie en vrienden. Iemand vertelt zijn vrouw wat er aan de hand is en krijgt te horen dat er hulp onderweg is en dat ze moeten volhouden. In de meldkamer komt dit bericht binnen:

‘2 World Trade, 105e etage. We zitten opgesloten. Open de deur naar het dak zodat we eruit kunnen.’

Maar de deur kan niet worden geopend. De groep zit als ratten in de val. Rond dezelfde tijd krijgen de piloten van de helikopters een bericht.

‘Maak je klaar. We willen jullie zo snel mogelijk inzetten op het dak van het gebouw,’ meldt een officier.

Het bericht is nog niet binnen of een van de piloten ziet een aantal mensen uit het gebouw springen.

‘Ga naar het dak!’ wil hij roepen als hij dichterbij vliegt. Een ogenblik later komt er echter een tegenbevel door:

‘Attentie! Niemand mag zich naar het dak laten zakken,’ klinkt het bericht tot frustratie van de piloten.

De noordwesthoek van de noordelijke toren is nog redelijk vrij van rook, meldt een piloot. Hij kan er echter niet landen, want de glazenwasserrobot van het WTC bevindt zich precies op de enige plek waar de helikopter had kunnen staan.

Het enige wat hij kan doen is de hijs­installatie van de helikopter laten zakken om zo een paar mensen van het dak te redden. Dat vergt wel geduld, want hij kan slechts twee mensen tegelijk meenemen. En dat is niet het enige bezwaarlijke aan de manoeuvre.

De hijskabel kan verstrikt raken in de antennes die op het dak staan, waardoor de helikopter vast komt te zitten aan het dak. Dat zou een ramp zijn. Het begint de piloot te dagen hoe gevaarlijk de operatie ook voor hemzelf is. Als het een van zijn collega’s al zou lukken met zijn helikopter op het dak te landen, dan zou hij voor de moeilijke keuze komen te staan tussen zijn eigen leven en dat van de mensen die hij eigenlijk zou moeten redden.

INSTORTING

Twin Towers smelten

11 september 2001 - 9.57 uur: Een paar jaar eerder zeiden degenen die voor de bouw van het WTC verantwoordelijk waren trots dat ‘zelfs een passagiersvliegtuig’ het gebouw niet omver zou krijgen. Daarom is iedereen verbijsterd door wat er nu gebeurt.

Sirenes van ambulances, brandweer- en politieauto’s zorgen voor een kakofonie van geluid, waardoor het moeilijk is om je verstaanbaar te maken. Op de stoep staat Gerry Drohan, een van de bouw­inspecteurs van het World Trade Center. Via een walkietalkie probeert hij te volgen wat er in de noordtoren wordt gezegd.

Opeens hoort hij een nasale stem die hij herkent als die van Frank De Martini, een constructeur die zich op een van de hoogste verdiepingen van het gebouw bevindt. Ondanks de ernst van de situatie klinkt De Martini kalm en beheerst. Hij zegt dat hij iets in de staalconstructie heeft gezien wat hem niet bevalt.

Drohan begrijpt niet goed wat hij bedoelt, maar als De Martini zich zorgen maakt, is het niet best. Hij is tenslotte degene die in januari 2001 op het History Channel zei dat zelfs een Boeing 707 het WTC niet omver zou krijgen.

Inmiddels zijn bijna alle mensen die lager zaten dan de verdieping waar het vliegtuig binnenvloog, geëvacueerd. Meer dan 10.000 mensen zijn in veiligheid gebracht.

‘Het aantal doden zal hoger liggen dan we kunnen verdragen.’ Rudolph Giuliani, burgemeester van New York, 11 september 2001

Op de vrijwel lege etages treft de brandweer nog enkele achterblijvers aan: mensen in een rolstoel, die niet beneden kunnen komen omdat de liften niet meer werken en collega’s die hen niet in de steek wilden laten, ouderen, mensen die slecht ter been zijn en astmapatiënten, die te veel last hebben van de rook om de rest van de vluchtenden te kunnen bijbenen.

Niemand denkt eraan dat het gebouw zou kunnen instorten, en omdat de brandweer in het gebouw is en de brand vele etages van hen verwijderd is, besluiten de meesten te blijven waar ze zijn.

Intussen zwoegen de brandweerlieden omhoog. Het is erg heet en hun uitrusting weegt een ton. De mensen die wachten op evacuatie, kunnen hun jasjes en overhemden uittrekken, maar de brandweer draagt dikke, brandwerende kleding. De vermoeidheid staat op hun gezicht te lezen. Uitgedroogd en duizelig pauzeren de meesten even op de 22e etage, waar ze als marathonlopers de man met de hamer tegenkomen.

In de zuidelijke toren klimt brandweerman Michael Otten hijgend de trap op, terwijl zijn zwager, een beurs­makelaar met dezelfde naam, omlaag gaat. Mogelijk kruisen hun wegen, maar ze zien elkaar niet. Nooit meer. Slechts een van beiden zal het overleven.

VIDEO: Torens storten in

De noordelijke en zuidelijke toren van het World Trade Center stortten een uur en 40 minuten na de terroristische aanslag van 11 september 2001 in.

Veel mensen nemen afscheid

Mensen beginnen de hopeloosheid van hun situatie te beseffen. Hoewel het telefoonnet overbelast is door verkeer van mobieltjes, komen honderden bellers er toch door. Ze nemen afscheid van hun geliefden – live of op een antwoordapparaat.

Geen telefoongesprek kan de gruwelen boven in de twee torens op 11 september 2001 beschrijven. De meeste gesprekken staan in het teken van wanhoop en kreten om hulp, maar honderden mensen grijpen ook de kans aan om afscheid te nemen.

De 37-jarige beursmakelaar Brad Vadas spreekt een bericht in op het antwoord­apparaat van zijn verloofde.

‘Kris, er is een explosie geweest. We zitten vast. Er komt rook naar binnen. Ik wil dat je weet dat mijn leven zo veel beter en voller is geweest doordat jij er deel van uitmaakte. Ik hou van je.’

Ook Ed McNally belt vanaf de 97e etage zijn vrouw. Hij moet haar iets zeggen, begint hij. Zij en de kinderen betekenden alles voor hem. De verzekeringspapieren zitten in een mapje op de computer, en andere belangrijke documenten in een ander mapje.

Dan zegt McNally gedag, maar een paar minuten later belt hij terug. Hij had een verrassing gepland voor de 40e verjaardag van zijn vrouw.

‘Ik voel me zo stom,’ zegt hij. ‘Ik heb een reis naar Rome geboekt. Liz, die moet je zien te annuleren.’ Zijn vrouw probeert hem moed in te praten. ‘Ed,’ zegt ze, ‘je komt er wel uit. De brandweer komt eraan. Je gaat het redden.’

Rond die tijd komt de leiding van de brandweer tot de conclusie dat mensen als Vadas en McNally moeten worden opgegeven. Ze kunnen niet worden gered. Een groepje brandweerlieden weigert zich daar echter bij neer te leggen.

9/11: Twee torens steken de wereld in brand (13)

De terroristen wilden het vijfhoekige gebouw van het Amerikaanse ministerie van Defensie beschadigen.Het Pentagon was een symbool van de militaire inmenging van de VS in het Midden-Oosten.

Om 9.34 uur vernam het Witte Huis dat een vliegtuig met hoge snelheid de presidentiële woning naderde. George Bush was op dat moment in Florida, maar vicepresident Dick Cheney werd ijlings in veiligheid gebracht in een ondergrondse bunker.

Het vliegtuig veranderde echter opeens van koers. De kaper liet American Airlines vlucht 77 zuidwaarts vliegen naar het Pentagon, waar het ministerie van Defensie van de Verenigde Staten gehuisvest is. Daar dook het grote toestel vol gas omlaag.

Om 9.37 uur raasde het met 850 km/h op het gebouw af. Vijf lantaarnpalen braken af en een generator werd vernield voor vlucht 77 het defensiegebouw raakte.

Het Pentagon is een breed opgezet gebouw en telt maar vijf etages, waardoor de terroristen het niet zoals de Twin Towers volledig konden verwoesten. 125 van de 18.000 mensen in het gebouw kwamen om.

Daarnaast stierven alle 59 passagiers en bemanningsleden van American Airlines vlucht 77, plus de vijf kapers.

In de zuidelijke toren heeft brandweercommandant Orio J. Palmer een bruikbare lift gevonden die hem naar de 40e etage kan brengen. Hij pakt zijn radio, die hij eindelijk aan de praat gekregen heeft, om zijn leidinggevende op de grond te spreken.

‘Dit is bataljon 7 op de 40e etage,’ zegt Orio Palmer. Hij heeft de lift eigenhandig gerepareerd en is nu de brandweerman die zich het dichtst bij de brand bevindt.

‘Een van de liften doet het weer,’ zegt Palmer, terwijl hij via de trap verder omhoog snelt.

Hoewel de hitte toeneemt, blijft hij doorgaan.

Als eerste brandweerman komt hij aan bij de brand op de 78e etage van de zuidelijke toren. Er gloort weer hoop voor de mensen die bovenin vastzitten. De hulpdiensten zijn onderweg en hebben het vuur bereikt. Vanaf de 78e etage meldt Palmer zich weer bij het commandostation beneden in de lobby.

Als hij er na wat communicatieproblemen in slaagt contact te krijgen, hoort zijn leidinggevende dat Palmers stem iets hoger klinkt dan anders. Maar verder klinkt hij verrassend rustig voor iemand die net bijna 40 trappen op is gerend naar een inferno van vuur.

9/11: Twee torens steken de wereld in brand (14)

‘We hebben twee brandhaarden geïsoleerd,’ laat Palmer weten. ‘We zouden ze met twee slangen moeten kunnen doven.’

Zijn volgende woorden komen er langzaam en haperend uit. Misschien door de uitputting, maar mogelijk ook door wat hij daar plotseling voor zich ziet.

‘Zeg, zeg, zeg tegen hen dat op de 78e etage ... meerdere 10-45’s, code 1.’

Brandweerlieden gebruiken bij voorkeur niet het woord ‘burgers’, maar noemen hen ‘10-45’. En in plaats van over ‘doden’ hebben ze het over ‘code 1’.

‘Op de 78e etage?’ vraagt de man aan de andere kant van de lijn.

‘10-45,’ antwoordt Palmer. ‘Meerdere burgers. We hebben twee slangen nodig.’

‘We komen eraan,’ luidt het antwoord.

Een paar minuten daarna stuurt Orio Palmer nog een bericht. Hij is bezig de gewonden op de 78e etage te helpen als hij plotseling een radiobericht hoort van de eenheid ‘Ladder 15’.

‘We zitten vast in de lift. We maken een gat in de wand om eruit te komen.’

Een volle minuut blijft het stil op de lijn, dan klinkt de stem van Palmer.

‘7e bataljon aan Ladder 15 ...’

Het zijn zijn laatste woorden.

Torens stortten snel in

De twee torens bleven niet lang staan nadat ze waren getroffen. Nog vóór de middag stortte het World Trade Center in

9/11: Twee torens steken de wereld in brand (15)

© Claus Lunau/Historie

1. Zuidelijke toren stort het eerste in

Aan één kant staan nog wat stalen zuilen. Door de hitte geven ze mee; om 9.59 uur stort de toren in.

9/11: Twee torens steken de wereld in brand (16)

© Claus Lunau/Historia

2. Noordelijke toren valt ook in duigen

De toren houdt stand, want de schade is evenredig verdeeld. Om 10.18 uur bezwijkt hij echter onder zijn gewicht.

9/11: Twee torens steken de wereld in brand (17)

© Claus Lunau/Historie

3. Puin bedelft Hotel Marriott

De zuidelijke toren valt midden op het hotel. De noordelijke toren verplettert de rest vanuit een hoek.

9/11: Twee torens steken de wereld in brand (18)

© Claus Lunau/Historia

4. Vuur verwoest World Trade Center 7

Vuur van de noordelijke toren slaat over naar het broertje van de Twin Towers, dat om 17.20 uur instort.

Laatste woorden vanuit de zuidelijke toren

11 september 2001 – 9.59 uur: De reddingswerkers krijgen een telefoontje, een kleine 50 minuten nadat het vliegtuig in de zuidelijke toren is gevlogen. De beller, Thorpe, zegt dat er op de 89e etage zuurstofgebrek ontstaat, dat mensen dreigen te stikken en dat hij ramen kapot wil gaan slaan. Het is het laatste wat ooit van de 89e verdieping wordt vernomen.

Omstreeks die tijd krijgt de brandweer een onheilspellend bericht van een van de ingenieurs die bij de bouw betrokken waren. Als de rook af en toe even optrekt, wordt de schade aan de zuidelijke toren zichtbaar.

Het aluminium druipt langs het gebouw naar beneden. De stabiliteit van beide torens is in gevaar. Hij weet niet hoe lang ze nog zullen blijven staan.

De 83e etage is dan al bezweken, blijkt later uit foto’s. Vanaf de 105e etage laten mensen per telefoon weten dat de vloer is ingestort. Kort daarna komt een man op de 106e verdieping met hetzelfde bericht.

De boodschap wordt door iedereen met ongeloof ontvangen – behalve door bouwkundig ingenieurs. Net zoals destijds werd beweerd dat de Titanic onzinkbaar was, is er ook gepocht dat het WTC een botsing met een vliegtuig zou kunnen doorstaan. En net zoals de Titanic uiteindelijk wel degelijk bleek te kunnen zinken, kunnen de Twin Towers net als elk ander gebouw in elkaar storten.

En dat dreigt op dit moment te gebeuren.De helikopterpiloten, die nog steeds op zoek zijn naar mogelijkheden om mensen van de noordtoren te redden, hebben een macaber uitzicht op wat zich nu voltrekt. Binnen 10 seconden stort de zuidtoren voor hun ogen in.

9/11: Twee torens steken de wereld in brand (19)

Verdiepingen bezwijken en vallen als dominostenen op elkaar. Hoe verder naar beneden, hoe harder het gaat, tot ze uiteindelijk als één grote, loodzware brok stof en bouwmaterialen in de kelder terechtkomen. Een reusachtige wolk van stof, rook en as stuift op.

28 jaar hebben de twee torens van het WTC alle soorten weer getrotseerd en kenmerkten ze de skyline van New York. En nu is binnen 10 seconden de zuidelijke toren ingestort. Verdieping na verdieping viel met een gigantische dreun boven op de volgende.

De mensen in de noord­toren, die niet weten wat er aan de hand is, denken dat er explosieven zijn ontploft. De val gaat met zo veel geweld gepaard dat de hoeveelheid energie die vrijkomt gelijkstaat aan vijf procent van de atoombom op Hiroshima, genoeg om de miljoenenstad Miami een heel uur lang van elektriciteit te voorzien.

Op meer dan 400 kilometer afstand wordt de schok door seismografen geregistreerd. Het hele gebied rond het World Trade Center trilt door de luchtdruk van de instortende toren, die mensen op de niet ontruimde etages, in de lobby en op straat meesleurt de dood in.

Bliksemevacuatie begint

Als de zuidelijke toren is ingestort, beveelt de brandweer dat de noordelijke toren moet worden geëvacueerd. Maar de communicatielijnen zijn overbelast en niet iedereen hoort het bericht.

Na een lange, moeilijke tocht over de trap vanaf de 89e etage is Dianne DeFontes, die een uur eerder nog zat te bellen terwijl ze koffie dronk en een bakje yoghurt at, erin geslaagd de noordelijke toren uit te komen.

Eenmaal op straat begint ze in noordelijke richting te lopen. Als ze een glimp van zichzelf opvangt in een etalageruit in Greenwich Village, denkt ze:

‘Ik ben zwart, maar mijn gezicht is helemaal wit en mijn haar ook. Ben ik dat echt?’

9/11: Twee torens steken de wereld in brand (21)

Intussen komt er een verontrustend bericht binnen van de helikopterpiloten, slechts een halfuur nadat de zuidelijke toren is ingestort.

‘Ik weet het niet 100 procent zeker, maar het lijkt erop dat het bovenste deel van de toren overhelt.’

‘Helt de toren over?’ vraagt degene die het bericht ontvangt.

‘Inderdaad. De toren staat schuin in zuidelijke richting.’

‘Welke toren is het?’ is de volgende vraag. ‘Eén of twee?’

‘Het is de toren die nog overeind staat. De noordelijke toren helt nu over naar het zuidwesten,’ antwoordt de piloot. ‘Hij lijkt te gaan bezwijken aan de zuidwestkant.’

De ontvanger herhaalt het bericht: ‘De noordelijke toren helt over,’ zegt hij tegen zijn collega’s. ‘En het lijkt erop dat de zuidwesthoek het begeeft.’

9/11: Twee torens steken de wereld in brand (22)

Noordelijke toren stort in

102 minuten nadat het vliegtuig in de toren vloog, is het staalskelet zo zwak geworden dat het de ingestorte etages niet meer kan dragen. Een ramp is onontkoombaar.

Om 10.28 uur komt de noordelijke toren in beweging. Ooggetuigen beschrijven later hoe de toren begon te slingeren. Een paar tellen daarna dringt het tot iedereen door dat ook de tweede toren vandaag uit de skyline van Manhattan zal verdwijnen.

9/11: Twee torens steken de wereld in brand (23)

Verrassing was het sleutelwoord voor de kapers van Al Qaida. Maar op vlucht 93 wachtten vier kapers te lang en brak er een opstand uit.

Het ging vanaf het begin al mis voor de terroristen die aan boord gingen van United Airlines vlucht 93 van New Jersey naar Californië. Door drukte op het vliegveld werd de vlucht bijna drie kwartier vertraagd, en toen het toestel ten slotte opsteeg, waren de eerste vliegtuigen nog maar acht minuten van het WTC verwijderd.

Toch treuzelden de kapers aan boord met de overval op de co*ckpit. Om onduidelijke redenen kwamen ze pas na 45 minuten in actie.

Het toestel was toen al een paar honderd kilometer op weg, en ver van het doelwit in Washington – waarschijnlijk het Witte Huis of het Congres op Capitol Hill.

Een wolk van rook en stof stijgt op uit de bovenste verdiepingen terwijl het gebouw ineen zijgt. De noordelijke toren is niet meer. Het is 102 minuten geleden sinds hij door het vliegtuig werd geraakt. Binnen twee uur is de wereld veranderd.

VIDEO: Osama bin Laden vertelt over de terroristische aanslag van 11 september

De video is opgenomen op 16 december 2001.

Naschrift: De terroristische aanslag van 11 september kostte aan bijna 3000 mensen het leven – meer dan de Japanse aanval op Pearl Harbor in 1941.

Het was daarmee de dodelijkste aanslag op Amerikaans grondgebied sinds de burgeroorlog 140 jaar eerder. Het was dan ook niet zonder reden dat de Amerikanen de aanslag opvatten als een oorlogsverklaring. Dat was ook precies wat Osama bin Laden wilde.

Jarenlang probeerde hij de VS al een oorlog in te trekken om de legitimiteit van zijn jihadbeweging te versterken. Maar pas toen hij de oorlog naar Amerika zelf bracht, hapte de supermacht toe.

9/11: Twee torens steken de wereld in brand (24)

VS verklaarden terroristen negen dagen later de oorlog

Met 2996 slachtoffers was 9/11 de bloedigste aanslag op Amerikaans grondgebied sinds de burgeroorlog. President George W. Bush was dan ook zichtbaar geschokt toen hij tijdens een bezoek aan een school in Florida het nieuws over de aanslagen op de Twin Towers hoorde.

Toen hij negen dagen later het Congres toesprak, had hij deze boodschap: ‘Vanaf nu wordt elk land dat terrorisme [...] beschermt, als een vijandig regime beschouwd.’

17 dagen later viel een coalitie onder leiding van de VS Afghanistan binnen om Osama bin Laden op te sporen en Al Qaida weg te vagen.

De terroristische aanslag van 11 september veranderde de wereld en liet diepe sporen na in het nieuwe millennium. In de jacht op Osama en de trainingskampen van Al Qaida verklaarde de wereld de Taliban in Afghanistan de oorlog.

Osama bin Laden ontkwam in eerste instantie aan de Amerikaanse troepen en wist zich jaren schuil te houden. Pas op 2 mei 2011 kregen Amerikaanse Navy SEAL’s de Al Qaida-leider te pakken, toen ze zijn basis in het Pakistaanse Abbottabad bestormden. Hierbij werd de terroristische leider gedood.

In 2020 kwam president Donald Trump met de Taliban overeen de Amerikaanse troepen terug te trekken uit Afghanistan. In april het jaar erop bevestigde zijn opvolger Joe Biden dat de VS uiterlijk 11 september 2021 alle troepen zouden terugtrekken uit het land.

Over dit artikel

Uit respect voor de slachtoffers en hun nabestaanden zijn we in dit artikel bewust niet ingegaan op complottheorieën.

De oorzaak van de val van de torens is duidelijk – van het bevel van Osama bin Laden om de VS aan te vallen en de jarenlange, doelgerichte training van terreurcellen tot de verslagen van ooggetuigen van het Pentagon en de Twin Towers en de daarop volgende analyses van vooraanstaande deskundigen.

De aanslag had één organisator met een duidelijk motief en doel.

Het is moeilijk voor te stellen dat één passagiersvliegtuig zo’n groot gebouw kan vellen. De handlangers van Bin Laden vlogen echter een superkrachtige bom in een door mensen gemaakte constructie van staal en cement.

9/11: Twee torens steken de wereld in brand (25)

Alleen degenen die erbij waren, begrijpen wat een onvoorstelbare kracht er vrijkwam bij de botsing. Een kracht die de grond deed beven, de torens deed wankelen, wanden en plafonds deed instorten, vuurballen 300 meter omlaag de lobby in spuwde en marmeren wanden en interieurs verpletterde.

Alleen degenen die erbij waren begrijpen hoe groot de brand was die de duizenden tonnen kerosine veroorzaakten, hoe omliggende gebouwen vlam vatten en welk effect het had op de dragende staalskeletten.

  • Erik O. Ronningen, From the Inside Out: Harrowing Escapes from the Twin Towers of the World Trade Center, Welcome Rain Publishers and Flipside Digital Content Company Inc., 2014
  • Jim Dwyer & Kevin Flynn, 102 Minutes: The Unforgettable Story of the Fight to Survive Inside the Twin Towers, Times Books, 2011
9/11: Twee torens steken de wereld in brand (2024)
Top Articles
Latest Posts
Article information

Author: Pres. Lawanda Wiegand

Last Updated:

Views: 5761

Rating: 4 / 5 (51 voted)

Reviews: 90% of readers found this page helpful

Author information

Name: Pres. Lawanda Wiegand

Birthday: 1993-01-10

Address: Suite 391 6963 Ullrich Shore, Bellefort, WI 01350-7893

Phone: +6806610432415

Job: Dynamic Manufacturing Assistant

Hobby: amateur radio, Taekwondo, Wood carving, Parkour, Skateboarding, Running, Rafting

Introduction: My name is Pres. Lawanda Wiegand, I am a inquisitive, helpful, glamorous, cheerful, open, clever, innocent person who loves writing and wants to share my knowledge and understanding with you.